Balık unundaki alev geciktirici kimyasal küresel gıda zincirini tehdit ediyor

Washington merkezli kâr amacı gütmeyen araştırma kuruluşu The Outlaw Ocean Project tarafından yürütülen inceleme, balık unu sevkiyatlarındaki yangınları önlemek amacıyla kullanılan etoksikin adlı kimyasalın deniz ürünleri tedarik zincirinde yaygın bir kanserojen riski yarattığını belgeledi. 1950'lerden 1970'lere kadar kendiliğinden alev alan balık unları en az 90 gemi ve tesis yangınına yol açtı. ABD Sahil Güvenliği ve Birleşmiş Milletler denizcilik organları, gemilerin batmasını ve yangınları önlemek amacıyla 1970'lerde etoksikini zorunlu kıldı.

Kauçuk lastiklerde ve tarımda alev geciktirici ile koruyucu olarak geliştirilen madde, balık unu yangınlarını hızla azalttı ancak laboratuvar çalışmalarında ciddi sağlık riskleri saptandı. 1987 ve 2015 yıllarındaki bilimsel değerlendirmeler etoksikinin mutasyon ve kanser riski taşıdığını ortaya koydu. Avrupa Komisyonu 2017 yılında hayvan yemlerinde bu kimyasalın kullanımını askıya alırken, Birleşik Krallık ve Norveç gibi ülkeler tam yasak uyguladı. Buna karşın ABD, Japonya, Güney Kore ve Avustralya yemlerde kimyasalın belirli sınırlar dahilinde kullanımına izin vermeyi sürdürüyor.

Küresel olarak tüketilen balıkların yarısından fazlasının çiftliklerden gelmesi sebebiyle yem katkıları doğrudan insan beslenmesini etkiliyor. Sektör etoksikinden uzaklaşırken alternatif olarak düşük maliyetli bütillendirilmiş hidroksianisol (BHA) maddesine yöneldi. Ancak ABD Ulusal Toksikoloji Programı ve Japon araştırmacıların verileri, BHA'nın da potansiyel bir kanserojen olduğunu ve tümör oluşumunu tetiklediğini gösteriyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ise söz konusu gıda katkı maddesinin güvenliğini şubat ayında yeniden değerlendirmeye aldı.