Transaktif bellek, Daniel Wegner tarafından 1985 yılında "groupthink" gibi önceki "grup zihni" teorilerine bir yanıt olarak ortaya atılan psikolojik bir hipotezdir. Bu sistem, grupların bilgiyi kolektif olarak kodlaması, depolaması ve geri çağırması için bir mekanizma sunar. Başlangıçta çiftler ve aileler gibi yakın ilişkilere sahip bireyler arasında incelenen transaktif bellek, daha sonra takımlar, daha büyük gruplar ve organizasyonlara genişletilmiştir. Amacı, bu yapıların, bireysel üyelerinden daha karmaşık ve potansiyel olarak daha etkili bir "grup zihni" veya bellek sistemi nasıl geliştirdiğini açıklamaktır. Transaktif bellek sistemi, her bir bireyde depolanan belleği, bireyler arasındaki bellek etkileşimlerini ve bu belleği güncelleyen süreçleri içerir. Dolayısıyla, transaktif bellek, paylaşılan bilgi deposu anlamına gelir.
Wegner'e göre, transaktif bellek sistemi, her bir bireyin belleğinde depolanan bilgi ile takım arkadaşlarının uzmanlık alanlarına ilişkin bilgileri içeren üstbelleğin (metamemory) birleşiminden oluşur. Bu sistem, grubun diğer üyelerinin harici bir bellek yardımı görevi gördüğü harici belleğe benzer şekilde çalışır. Tıpkı bir bireyin üstbelleğinin hangi bilgilerin geri çağrılabileceğinin farkında olmasını sağlaması gibi, transaktif bellek sistemi de takım arkadaşlarına grup içinde erişebilecekleri bilgiler hakkında bilgi sağlar. Grup üyeleri, kimin hangi konuda uzman olduğunu ve bu uzmanlığa iletişim süreçleri aracılığıyla nasıl erişileceğini öğrenirler. Bu sayede, transaktif bellek sistemi, grup üyelerine herhangi bir bireyin tek başına erişebileceğinden daha fazla ve daha iyi bilgi sağlayabilir.
Grupların bireysel bilgi birikimlerini aşarak daha kapsamlı ve etkili bir kolektif zeka oluşturmasını sağlar.