Yaya kalabalıklarındaki saat yönünün tersine hareketin bireysel eğilimlerden kaynaklandığı saptandı

Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, serbest dolaşan yaya kalabalıklarında görülen saat yönünün tersine hareket eğiliminin kolektif etkileşimlerden değil, bireysel biyolojik mekanizmalardan kaynaklandığını ortaya koydu. İspanya ve Japonya'da yürütülen beş farklı deneysel çalışmada, kalabalıkların hareket dinamikleri incelendi. Elde edilen bulgular, yayaların serbest kaldıkları alanlarda istikrarlı bir şekilde saat yönünün tersine döndüğünü ve bu durumun sosyal baskılardan ya da çevresel sınırlardan bağımsız işlediğini gösterdi.

Araştırmacılar, İspanya'daki kapalı dairesel alanda solak bireyler ve sağa dönme eğilimi gösteren katılımcılarla yapılan testlerde de dönüş yönünün değişmediğini kaydetti. Açık bir okul bahçesinde sınır etkileri ortadan kaldırıldığında ya da ters yönlü yaya akışlarında sol taraftan kaçınma kültürünün bulunduğu Japonya'da yapılan deneylerde de aynı eğilim korundu. Yaklaşık beş yaşındaki çocukların katıldığı grup etkinliklerinde girdap benzeri saat yönünün tersine hareket çok daha belirgin hale geldi.

İspanya'da 168 katılımcıyla gerçekleştirilen norm anketi ise bireylerin ortak bir sosyal beklentiye sahip olmadığını ve yönelim kuralının kültürel kodlardan beslenmediğini kanıtladı. Araştırma ekibi, el, ayak ya da göz baskınlığı gibi doğrudan asimetri faktörlerinin de bu sonucu tek başına belirlemediğini aktardı. Uzmanlar, elde edilen verilerin yaya tahliye modelleri ve kamusal alanların tasarımı açısından dikkate alınması gerektiğini belirtti.