SQL ayrıştırıcıları (parsers), SQL metnini bilgisayarların anlayabileceği yapısal bir temsil, genellikle bir ağaç yapısına dönüştüren temel araçlardır. Bu süreç, SQL sorgularının "anlaşılması" adımı olarak düşünülebilir. Yazar, Atlan'daki çalışmalarında birçok açık kaynaklı ve ticari SQL ayrıştırıcısını (SQLGlot, sqlparser-rs, Apache Calcite gibi) değerlendirdiğini ve bu makalede edindiği bilgileri damıtmayı amaçladığını belirtiyor. Makale, neden bu kadar çok SQL ayrıştırıcısı olduğu ve bunların perde arkasında nasıl çalıştığı sorularına yanıt arıyor.
Bir SQL ayrıştırıcısının temel iş akışı dört ana aşamadan oluşur: İlk olarak, Sözcüksel Analiz (Lexer), SQL metnini anahtar kelimeler, tanımlayıcılar, operatörler ve değişmezler gibi anlamlı parçalara (token'lara) ayırır. Bu, bir cümleyi kelimelere ayırmaya benzer. İkinci olarak, Sözdizimsel Analiz (Parser), Lexer'dan gelen token'ları alır ve dilbilgisi kurallarına göre bir ağaç yapısı oluşturur. Üçüncü aşama olan Soyut Sözdizimi Ağacı (AST - Abstract Syntax Tree), sorgunun yapısının temiz ve gezilebilir bir temsilidir. Son olarak, Anlamsal Analiz aşamasında, sorguya anlam katılır; örneğin, tabloların veya sütunların var olup olmadığı, veri tiplerinin uygunluğu gibi şema bilgileri kullanılarak kontrol edilir.
SQL ayrıştırıcılarının karşılaştığı önemli zorluklardan biri, farklı SQL lehçelerini (MySQL, PostgreSQL, SQL Server gibi) destekleme ihtiyacıdır. Her lehçenin kendine özgü sözdizimi kuralları olabilir ve ayrıştırıcının bunları doğru şekilde yorumlaması gerekir. Bu makale, SQL ayrıştırıcılarının karmaşık dünyasına dair kapsamlı bir giriş sunarak, veri tabanı sistemlerinin ve sorgu motorlarının temelini oluşturan bu kritik bileşenlerin nasıl çalıştığını anlamamıza yardımcı oluyor.
SQL ayrıştırıcıları, veri tabanı sorgularının bilgisayarlar tarafından anlaşılmasını sağlayarak modern veri sistemlerinin ve analiz araçlarının temelini oluşturur.