Oxford matematikçisi Parthenon'un optik yanılsama mitini çürüttü

Oxford Üniversitesinden matematikçi Prof. Alain Goriely, Atina'daki Parthenon tapınağının kavisli hatlarının optik yanılsamaları düzeltmek amacıyla yapıldığı yönündeki iki bin yıllık iddiayı matematiksel modellemelerle çürüttü. Goriely, tapınaktaki kavislerin düzeltmesi beklenen yanılsamaların ya tamamen anlamsız ya da insan gözüyle fark edilemeyecek düzeyde olduğunu açıkladı. Araştırma, mimarlık literatürüne yerleşen bu kabulün kökenini tapınağın inşasından 400 yıl sonra yazan Romalı mimar Vitruvius'a dayandırdı.

Araştırmada tapınak kaidesinin merkezindeki 6 santimetrelik yükselti ile sütunlardaki 18 milimetrelik dışa doğru kavisler incelendi. Vitruvius bu kavislerin yapının ortadan çökük ya da dar görünmesini engellediğini öne sürmüştü. Goriely, uzun yatay çizgilerin kendiliğinden sarkık göründüğüne dair hiçbir kanıt bulamadı. Ayrıca iki boyutlu düzlemlerde çalışan Hering yanılsamasının Parthenon'un neredeyse tam dikey sütunlarında ve üç boyutlu ortamda geçerli olmadığını ve 18 milimetrelik kavisin izleme mesafesinden algılanamayacağını belirledi.

Royal Society Open Science dergisinde yayımlanan makalede, bu mimari tercihlerin optik düzeltme yerine pratik ve estetik nedenlerle yapılmış olabileceği kaydedildi. Goriely, tabandaki eğimin yağmur sularının birikmesini önlemek amacıyla verilmiş olabileceğini ve kavisli sütunların Antik Yunanlılara daha organik görünmüş olabileceğini bildirdi. Cambridge Üniversitesinden mimarlık tarihi uzmanı Frank Salmon da Vitruvius'un yüzyıllar önceki Yunan mimarisini açıklamak için mutlak bir kaynak olarak görülmemesi gerektiğini aktardı.