Kuzeydoğu ABD nehirlerindeki eski barajlar yıkıldıkça balık popülasyonu canlanıyor

Amerika Birleşik Devletleri genelinde işlevini yitirmiş barajların yıkılmasıyla nehir ekosistemleri yeniden canlanıyor. Ülke genelinde 1912'den bu yana 2 bin 300'den fazla baraj kaldırıldı ve bu çalışmaların büyük bölümü son yirmi beş yılda gerçekleşti. Kar amacı gütmeyen American Rivers kuruluşunun verilerine göre, yalnızca 2024 yılında kaldırılan engeller sayesinde 2 bin 500 milden uzun nehir yatağı yeniden birbiriyle buluştu. Batıdaki büyük hidroelektrik barajlarının yıkımı öne çıksa da mücadelenin önemli bir kısmı küçük barajların bulunduğu kuzeydoğu eyaletlerinde yürütülüyor.

Sanayi Devrimi döneminden kalan tekstil, un ve kereste değirmenleri için inşa edilen binlerce küçük set, yüzyıllardır nehir ringası ve somon gibi göçmen balıkların üreme alanlarına ulaşmasını engelliyordu. New Hampshire, Maine, Massachusetts ve Pensilvanya gibi eyaletlerde son yıllarda onlarca set yıkıldı. Maine'deki Penobscot Nehri'ne barajların kaldırılmasının ardından 2025 yılında 6 milyon nehir ringası geri döndü. New Hampshire Üniversitesi'nden Nathan Furey, tarihte ilk kez yeni yapılan barajlardan daha hızlı şekilde eski barajların ortadan kaldırıldığı bir döneme girildiğini belirtti.

Eski yapıların kaldırılması sel riskini azaltırken yüksek onarım maliyetlerinin de önüne geçiyor. Durham kasabasındaki Mill Pond Barajı örneğinde olduğu gibi, yerel halk onarım yerine yıkım seçeneğini tercih ediyor. Ancak bölgede balık göçünü engelleyen 35 binden fazla irili ufaklı set bulunuyor. Ayrıca federal bütçe kesintileri ve küçük hidroelektrik santrallerinin devreden çıkarılmasına yönelik itirazlar ekolojik restorasyon çalışmalarının hızını etkiliyor.