ABD'de 25 yıllık kitlesel gözetim politikaları tartışılıyor

11 Eylül saldırılarının ardından ABD genelinde benimsenen kitlesel gözetim mimarisi, çeyrek asrın sonunda ulusal güvenlik amacını aşarak yerel kolluk kuvvetlerinin ve özel şirketlerin rutin takip aracına dönüştü. Federal Soruşturma Bürosu (FBI) Direktörü Kash Patel'in veri simsarlarından vatandaşların bilgilerini satın aldıklarını Kongre oturumunda doğrulaması, kamu ve özel sektör arasındaki veri akışını yeniden gündeme taşıdı. Güvenlik kurumlarının gözetim yetkilerini terörle mücadele sınırlarının dışına taşırması, anayasal hak ihlalleri iddialarını beraberinde getirdi.

Özel şirketlerin ticari amaçla topladığı konum ve kimlik verileri, otomatik plaka tanıma sistemleri ve yüz tanıma yazılımları üzerinden kamu otoritelerine aktarılıyor. Flock gibi ticari ağlar eyalet sınırlarını aşarak kolluk kuvvetlerine doğrudan veri sağlarken, bu araçların kürtaj takibi ve siyasi protestoları izleme gibi alanlarda suistimal edildiği olaylar kayıtlara geçti. Dördüncü Değişiklik kapsamındaki arama emri zorunluluğunun veri simsarları ve metaveri istisnalarıyla aşılması, yasal koruma kalkanını ciddi ölçüde daralttı.

2026 yılı itibarıyla yasal süresi dolan FISA Bölüm 702 gibi düzenlemelerin ardından, kapsamlı bir yasal çerçeve ihtiyacı öne çıkıyor. Kongre'nin gündemindeki Dördüncü Değişiklik Satılık Değildir Yasası gibi girişimler ve mahkemelerin konum tabanlı genel arama emirlerine getirdiği sınırlamalar tartışılıyor. Uzmanlar, yapay zeka analizlerinin kitlesel verilerle birleştiği mevcut ortamda, hükümetin veri satın alma yetkisini kısıtlayan ve özel şirketlerin veri toplama pratiklerini denetleyen bütüncül bir gizlilik yasası çağrısında bulunuyor.