Yılanlar ve Merdivenler oyununun en eski tahtası sahte çıktı
Öne çıkanlar
- 1735 yılına tarihlenen en eski oyun tahtasının yüzeyindeki homojen aşınma nedeniyle sahte olduğu belirlendi.
- Güvenilir biçimde tarihlendirilebilen en eski tahta 1780-1782 arasına, ilk yazılı kayıt ise 1831 yılına ait.
- Farklı dini geleneklerin oyunu 13. yüzyıl figürlerine dayandıran iddiaları hiçbir arkeolojik bulguyla desteklenmiyor.
Kökeni Hindistan'daki "gyan chaupar" oyununa dayanan ve modern dünyada Yılanlar ve Merdivenler adıyla bilinen masa oyununun binlerce yıllık olduğuna dair iddialar çürüdü. Akademisyen Andrew Topsfield ve Danimarkalı araştırmacı Jacob Schmidt-Madsen tarafından yürütülen incelemeler, 18. yüzyıl sonlarından öncesine ait hiçbir doğrulanmış oyun tahtası veya yazılı metin bulunmadığını ortaya koydu. Otuz yıl boyunca en eski örnek kabul edilen 1735 tarihli Jain tahtasının ise yapay yollarla eskitilmiş bir sahtekarlık ürünü olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, oyunun 13. yüzyılda yaşamış azizler tarafından icat edildiği veya Orta Çağ el yazmalarında yer aldığı yönündeki anlatıların somut kanıtlardan yoksun olduğunu tespit etti. Rajasthan kökenli 84 karelik tahtanın yüzeyindeki aşınmanın doğal oyun kullanımında görülen bölgesel yıpranma yerine tamamen homojen dağılması şüpheleri doğruladı. Schmidt-Madsen, yaklaşık 150 tahtayı incelediği 2019 tarihli doktora tezinde koleksiyon piyasasında sahteciliğin arttığını kaydetti.
Güvenilir biçimde tarihlendirilebilen en eski oyun tahtası, İngiliz Doğu Hindistan Şirketi görevlisi Richard Johnson tarafından 1780 ile 1782 yılları arasında Lucknow'da hazırlatılan 72 karelik Vayşnava tahtası oldu. Tarihsel kayıtlar, oyunun antik çağlardan kalan kesintisiz bir gelenek olmadığını, 18. yüzyılın sonunda dini felsefeleri öğretmek amacıyla hızla yayılıp ardından İngiltere'ye taşındığını gösteriyor.
Bu özet yapay zekâ ile hazırlanmıştır; ayrıntılar ve doğrulama için orijinal kaynağa başvurun.