1987 yılında ekonomist Robert Solow, Enformasyon Çağı'nın durgun evrimi hakkında çarpıcı bir gözlemde bulunmuştu. Transistörler, mikroişlemciler ve entegre devrelerin ortaya çıkışının ardından, ekonomistler ve şirketler bu yeni teknolojilerin işyerlerini dönüştürmesini ve üretkenlikte büyük bir artışa yol açmasını bekliyordu. Ancak, üretkenlik büyümesi yavaşladı ve Solow'un "bilgisayar çağını her yerde görebilirsiniz ama üretkenlik istatistiklerinde değil" sözleriyle özetlediği bir paradoks ortaya çıktı. Bu durum, vaat edilen verimlilik artışlarının gerçekleşmemesiyle "Solow'un üretkenlik paradoksu" olarak anılmaya başlandı.
Günümüzde, yapay zeka (AI) teknolojisinin işyerleri ve ekonomi üzerindeki etkisi konusunda benzer bir senaryo yaşanıyor gibi görünüyor. Yeni bir araştırmaya göre, ABD, İngiltere, Almanya ve Avustralya'dan 6.000 CEO, CFO ve diğer yöneticinin katıldığı bir çalışma, yöneticilerin büyük çoğunluğunun AI'ın operasyonları üzerinde çok az etkisi olduğunu düşündüğünü ortaya koydu. Yöneticilerin yaklaşık üçte ikisi AI kullandığını belirtse de, bu kullanım haftada sadece yaklaşık 1.5 saatle sınırlı kalıyor ve katılımcıların %25'i işyerinde AI kullanmadığını bildirdi. Araştırma, firmaların neredeyse %90'ının son üç yılda AI'ın istihdam veya üretkenlik üzerinde hiçbir etkisi olmadığını ifade ettiğini gösteriyor.
Ancak, firmaların AI'dan beklentileri hala yüksek. Yöneticiler, önümüzdeki üç yıl içinde AI'ın üretkenliği %1.4 ve çıktıyı %0.8 artıracağını tahmin ediyor. İstihdamda %0.7'lik bir düşüş beklenirken, bireysel çalışanlar istihdamda %0.5'lik bir artış öngörüyor. 2023'te MIT araştırmacıları, AI kullanımının çalışan performansını %40'a kadar artırabileceğini iddia etse de, mevcut veriler bu vaat edilen üretkenlik artışlarını henüz göstermiyor. Bu durum, 2024'te 250 milyar doları aşan AI yatırımlarının geri dönüşünü sorgulatıyor ve Solow'un neredeyse 40 yıl önceki gözlemini yankılayarak, AI'ın makroekonomik verilerde henüz görünmediğini belirtiyor.
Binlerce üst düzey yöneticinin yapay zekanın son üç yılda istihdam veya üretkenlik üzerinde neredeyse hiçbir etkisi olmadığını belirtmesi, teknolojinin vaat edilen ekonomik dönüşümünü sorgulatıyor.