Tree-sitter, programlama dilleri için hızlı ve hataya dayanıklı ayrıştırıcılar (parser) oluşturan bir araçtır. Bir dilin tanımını alarak, o dili ayrıştırabilen bir program üretir. En önemli özellikleri hızı ve girişlerdeki sözdizimi hatalarını tolere edebilmesidir. Bu sayede, metin editörlerinde sözdizimi vurgulama motorları oluşturmak için idealdir. Kullanıcı kod yazarken, kod genellikle geçici olarak hatalı durumda olur; Tree-sitter bu durumda bile renklerin bozulmamasını veya tamamen çalışmayı durdurmamasını sağlar. Ayrıca, ayrıştırma ağacı üzerinde sorgular yapmaya olanak tanıyan bir sorgu dili de sunar, bu da düzenli ifadelerden (regex) daha güvenli ve sağlam bir şekilde belirli sözdizimi nesnelerini bulmayı mümkün kılar. Kısacası, Tree-sitter, dilin kendi implementasyonunun programı nasıl ayrıştırdığına sadık kalarak sözdizimi vurgulama sağlar.
Dil sunucusu (Language Server), bir programı analiz edebilen ve bu program hakkında ilginç bilgileri bir metin editörüne raporlayabilen bir programdır. Language Server Protocol (LSP) adı verilen standart, metin editörü ile sunucu arasında geçen JSON mesajlarının türlerini tanımlar. Bu açık standart sayesinde, herhangi bir dil ve herhangi bir metin editörü, sistemlerinde akıllı programlama yardımları almak için bu protokolü kullanabilir. Dil sunucuları, bir sembolün tanımını bulma, imleç noktasındaki olası tamamlamalar gibi bilgileri metin editörüne sağlayabilir ve editör de bu bilgiyi ne zaman ve nasıl göstereceğine veya kullanacağına karar verir. Dil sunucuları, N programlama dili ve M metin editörü olduğunda ortaya çıkan "N x M problemi"ni çözerek, her dilin sadece bir dil sunucusuna ve her editörün LSP protokolünü konuşabilmesine ihtiyaç duymasını sağlar. Bu sunucular, dilin runtime ve compiler toolchain'ine bağlanarak kullanıcının sorgularına semantik olarak doğru yanıtlar verebildikleri için oldukça güçlüdürler. Örneğin, farklı kütüphanelerden gelen aynı isimli fonksiyonlar arasında ayrım yapabilirler.
Bu iki araç, modern kod editörlerinde geliştirici deneyimini temelden iyileştirerek, kod analizi ve sözdizimi vurgulama konularında farklı ama tamamlayıcı çözümler sunar.