Papua Yeni Gine yaylalarının 1930'daki keşfi insanlık tarihine ışık tutuyor

Papua Yeni Gine'nin dağlık iç bölgelerinde yaşayan yaklaşık 1 milyon insan, dış dünyadan tamamen habersiz biçimde binlerce yıl varlığını sürdürdü. Avustralyalı kâşif Mick Leahy, 1926 yılında adada altın bulunmasının ardından 1930'da keşif amacıyla dağlara tırmandığında bu topluluklarla karşılaştı. Sömürge yönetimleri ve kıyı halkı, sarp dağların ardında sadece ıssız kayalıkların yer aldığını düşünüyordu. Ancak Leahy, sıtmadan uzak vadilerde tarımla uğraşan yüz binlerce kişilik nüfus buldu ve bu ilk teması fotoğraf ile film kayıtlarıyla belgeledi.

Yaylalarda yaşayan kabilelerin dış dünyayla binlerce yıl bağlantısız kalması, adanın coğrafi yapısı ve bağımsız olarak geliştirdikleri tarım kültürüyle doğrudan ilişkilendiriliyor. Yaklaşık 10 bin yıl önce bataklıkları kurutarak muz ve taro yetiştirmeye başlayan yerel halk, depolanamayan ve çabuk çürüyen kök bitkileri nedeniyle merkezi devlet yapıları kuramadı. Yazının ve yük hayvanlarının bulunmayışı ile sürekli kabile savaşları, toplulukları birkaç yüz kişilik birimler halinde tuttu. Dış dünyadan tatlı patates gibi bazı mahsuller ve deniz kabukları kabileler arası temasla yaylalara ulaştı, ancak bilgi ve genetik aktarım gerçekleşmedi.

Modern dönemde cep telefonu gibi teknolojiler yaygınlaşsa da Papua Yeni Gine'nin altyapı eksikliği coğrafi izolasyonun sürmesine yol açıyor. Başkent Port Moresby'den diğer büyük yerleşim yerlerine bağlanan karayolu bulunmuyor ve dağlık bölgelere ulaşım büyük ölçüde pervaneli uçaklarla sağlanıyor. Genetik araştırmalar, kıyı halklarında bulunan Avustronezya mirası ve sıtmaya karşı direnç sağlayan mutasyonların dağlık bölge sakinlerinde yer almadığını göstererek binlerce yıllık izolasyonun boyutunu ortaya koyuyor.