Ana içeriğe geç
Bilim

Almanya'daki Nördlinger Ries krateri 15 milyon yıllık çarpma izlerini koruyor

Öne çıkanlar

  • 1,5 kilometre çapındaki asteroit yaklaşık 15 milyon yıl önce Dünya'ya çarparak 24 kilometrelik krater açtı.
  • Çarpmanın yarattığı aşırı basınç 72 bin ton mikro elmas üretti ve yerel yapı taşlarına karıştı.
  • Apollo 14 ve Apollo 17 astronotları Ay görevleri öncesinde çarpma jeolojisi eğitimini bu bölgede aldı.

Almanya'nın güneyinde yer alan Nördlinger Ries krateri, yaklaşık 15 milyon yıl önce Miyosen döneminde 1,5 kilometre çapındaki bir gök taşının Dünya'ya çarpması sonucu oluştu. Yaklaşık 24 kilometre çapa ve yüzlerce metrelik derinliğe sahip bu dairesel çöküntü, yeryüzünde akışkan fırlatma örtüsüne sahip tek rampa krateri olma özelliğini sürdürüyor. 1960 yılına kadar volkanik kökenli olduğu sanılan yapının bir meteorit etkisiyle oluştuğu, jeologlar Eugene Shoemaker ve Edward C. T. Chao tarafından yüksek basınç minerali koezit keşfiyle kanıtlandı.

Saniyede 20 kilometre hızla yeryüzüne çarpan gök taşı, yerel grafit yataklarını şok dalgasıyla dönüştürerek yaklaşık 72 bin ton mikro elmas üretti. Yöredeki binaların inşasında kullanılan suevit adlı kayaçların içinde boyutu 0,2 milimetreden küçük milyonlarca elmas bulunuyor. Patlama enerjisi yüzey kumlarını eritip 450 kilometre uzağa fırlattı ve günümüz Çekya sınırlarında kalan Bohemya bölgesinde moldavit tektitlerini meydana getirdi.

NASA, Ay yüzeyindeki kraterleri incelemeye hazırlanan astronotların eğitimi için Nördlinger Ries kraterini seçti. Apollo 14 ve Apollo 17 görev ekipleri, ay kayaçlarını tanımak ve çarpma yapılarını sahada incelemek amacıyla 1970'lerde bu bölgede jeoloji eğitiminden geçti. Yakındaki Steinheim kraterinin ise sanılanın aksine bu olayla aynı anda değil, yaklaşık 500 bin yıl sonra bağımsız bir çarpmayla oluştuğu son analizlerle ortaya çıktı.

Kaynak

Bu özet yapay zekâ ile hazırlanmıştır; ayrıntılar ve doğrulama için orijinal kaynağa başvurun.