Karakurum buzulları küresel erimeye rağmen kütle kazanıyor
Öne çıkanlar
- Karakurum Sıradağları'nda 20 bin kilometrekarelik alana yayılan 13 binden fazla buzul bulunuyor.
- Batıdan gelen rüzgarların getirdiği kış yağışları 21. yüzyılın başından itibaren yaklaşık yüzde 10 arttı.
- Buzul yüzeyindeki 5 santimetreden kalın moloz tabakası erimeyi doğrudan azaltıyor.
- 2010 sonrasındaki veriler Karakurum buzullarındaki kütle artış eğiliminin zayıfladığını gösterdi.
Kutup bölgeleri dışındaki dağ buzullarının büyük kısmı küresel ısınma nedeniyle erirken, Karakurum Sıradağları'ndaki buzullar 1990'lardan bu yana kütle kazanmayı sürdürüyor. Pakistan, Hindistan, Afganistan, Tacikistan ve Çin sınırlarında yer alan bölgedeki bu durum bilim dünyasında Karakurum Anomalisi olarak adlandırılıyor. Uzaktan algılama verileri ve saha gözlemleri, 13 binden fazla buzul barındıran bu dağlık alanda kütle kaybı yerine hafif büyüme yaşandığını ortaya koydu.
Bilim insanları bu dengenin arkasındaki ana etkenin bölgeye özgü hava hareketleri olduğunu belirtiyor. Asya'nın diğer kesimlerini etkileyen muson rüzgarlarının aksine Karakurum, Akdeniz ve Hazar Denizi üzerinden gelen batı rüzgarlarından besleniyor. Bu hava akımları kış aylarında yoğun kar yağışı getirerek buzulları besliyor. Ayrıca buzul yüzeylerini kaplayan kaya ve moloz tabakaları da buzu yalıtarak sıcak hava temasını kesiyor ve erimeyi sınırlandırıyor.
Araştırmacılar, bu sıradışı direncin iklim değişikliği karşısında ne kadar süreceğini tartışıyor. Norveç'te 1990'larda görülen benzer buzul büyümelerinin 2000'li yıllarda hızla tersine döndüğü biliniyor. 2023 yılında yapılan son ölçümler, Karakurum'daki kütle artış trendinin 2010 sonrasında zayıflamaya başladığını gösteriyor; uzmanlar sürekli ısınmanın bu anomaliyi de sona erdirebileceğini kaydediyor.
Bu özet yapay zekâ ile hazırlanmıştır; ayrıntılar ve doğrulama için orijinal kaynağa başvurun.