Pentium Pro üzerinde çalışan modern satranç motoru Kasparov seviyesini aştı

Araştırmacı Nicholas Carlini, 1995 yılına ait 200 MHz Intel Pentium Pro işlemci ve 64 MB bellek barındıran standart bir bilgisayara Stockfish motorunu uyarlayarak Garry Kasparov'un 1996 yılındaki seviyesini geride bırakan bir sistem geliştirdi. Yapılan testlerde 32-bit mimariye uyarlanan ve sinir ağı değerlendirmesi küçültülen modern motor, klasik zaman kontrolünde yaklaşık 3300 Elo gücüne ulaştı. Bu puan, 1996 yılında IBM Deep Blue karşısında oynayan Kasparov'un yaklaşık 2800 olan Elo derecesinin belirgin şekilde üzerinde kalıyor.

Çalışma kapsamında satranç motorlarındaki performans artışının kaynağı incelendi ve elde edilen kazanımların donanımdan ziyade algoritma geliştirmelerinden kaynaklandığı belirlendi. Carlini, 1996 yapımı Crafty motoruna son otuz yılda geliştirilen modern budama, arama ve NNUE değerlendirme yöntemlerini eklediğinde işlemci gücü değişmeden motorun puanının yüzlerce Elo arttığını tespit etti. Yapılan 100 maçlık seride, 1996 model Pentium Pro üzerinde çalışan modern yazılım, güncel bir Ryzen 7 işlemcide koşan 1996 model Crafty motorunu 78 galibiyet ve 17 beraberlikle mağlup etti.

IBM, 1996 ve 1997 yıllarında Kasparov'u mağlup etmek için 480 özel satranç işlemcisine sahip milyonlarca dolarlık bir süper bilgisayar inşa etmişti. Deney sonuçları, o dönemin ticari masaüstü bilgisayarlarının günümüzün yazılım optimizasyonları ve algoritmik ilerlemeleri sayesinde benzer bir başarıyı tek başına yakalayabileceğini gösterdi. Yazar, bu sonucun günümüzdeki büyük dil modelleri gibi yapay zeka alanlarında da saf işlem gücü artışından ziyade yazılım verimliliğinin kritik fark yaratabileceğine işaret ettiğini belirtti.