İnsan dilinin temelinde güvenlik yanlılığı keşfedildi

Vermont Üniversitesi araştırmacıları, insan dilindeki anlam yapısının 70 yıldır kabul gören duygu odaklı model yerine güç, tehlike ve düzen boyutları etrafında şekillendiğini ortaya koydu. Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmada, 20 binden fazla kelimenin milyarlarca gerçek kullanım örneği incelendi. Analizler sonucunda insanların günlük iletişimde tehlike yerine güvenliği anlatan kelimeleri tutarlı bir şekilde daha sık tercih ettiği belirlendi.

Bilim dünyasında 1950'lerden bu yana kelime anlamlarını açıklamak için değerlik, uyarılma ve baskınlık unsurlarına dayanan VAD modeli kullanılıyordu. Vermont ekibi ise ousiometrics adını verdikleri matematiksel yöntemle geleneksel modelin anlam çeşitliliğinin yüzde 72'sini açıkladığını, güç, tehlike ve düzen boyutlarını temel alan yeni çerçevenin ise bu varyasyonun yüzde 90'ından fazlasını karşıladığını saptadı. Kelimelerin kullanım sıklığını da hesaba katan araştırmacılar, dildeki pozitiflik eğiliminin aslında derin bir güvenlik arayışından kaynaklandığını aktardı.

Geliştirilen ousiometer aracı sayesinde edebiyat metinlerinden haberlere, sosyal medya paylaşımlarından radyo kayıtlarına kadar geniş veri kümelerindeki anlam akışı haritalandırıldı. Uzmanlar, elde edilen bulguların sadece dilbilim ve psikoloji alanlarını değil, metinlerdeki duygu durumunu analiz eden büyük dil modelleri ve yapay zeka sistemlerinin güven ve risk algılama süreçlerini de doğrudan etkileyeceğini kaydetti.