Ana Sayfa

GNU Hurd: 36 Yıllık Gelişim ve Yeni Atılımlar

1 dk okuma

GNU Hurd, 1990'dan beri geliştirilmekte olan ve Unix çekirdeğine alternatif olarak konumlandırılan bir projedir. Linux'un monolitik çekirdek yaklaşımının aksine, Hurd bileşenleri küçük, bağımsız sunuculara ayırarak bir mikrokernel mimarisi kullanır. Bu yapı, tüm sistemi yeniden yazmaya gerek kalmadan değişikliklerin ve büyük yeniden tasarımların yapılmasını kolaylaştırır. Projenin uzun süredir devam etmesi nedeniyle "unutulmuş" bir proje olduğu düşünülse de, FOSDEM 2026'da Samuel Thibault tarafından sunulan son ilerleme raporu, Hurd'un hala aktif ve önemli gelişmeler kaydettiğini gösteriyor.

Güncel duruma göre GNU Hurd oldukça kararlı hale gelmiş durumda. Debian derlemeleri arşivin yaklaşık %80'ini derleyebiliyor ve GNOME, KDE, Xfce gibi popüler masaüstü ortamları Hurd üzerinde çalışıyor. Guix, Hurd için bir sürüm yayınlarken, Arch Linux ve Alpine Linux için de çalışmalar devam ediyor. Yazılım tarafında, gcc, glibc, LLVM ve Rust gibi önemli araçlar Hurd desteğini upstream'e eklemiş durumda. 64-bit desteği artık işlevsel ve bir Debian amd64 sürümü başarıyla bootstraplenmiş. Donanım tarafında ise SMP (çok çekirdekli) desteği mevcut; SATA, AHCI sürücüsü aracılığıyla, USB sürücüler ve CD'ler ise kullanıcı alanı çeviricisi üzerinden destekleniyor. Ağ sürücüleri de kullanıcı alanına taşınmış ve eski Linux 2.6.32 tabanlı katmanı değiştirmiş. ACPI ve PCI erişimi de kullanıcı alanında çalışıyor.

x86_64 portu temel olarak tamamlanmış olup, MIG RPC katmanındaki düzeltmeler ve çeşitli yazılımların Hurd'un varlığından haberdar edilmesiyle önemli bir aşama kaydedilmiştir. KVM/Xen desteği de bulunmakla birlikte performansı henüz tatmin edici değil. İlk ARM64 desteği üzerinde çalışmalar devam ediyor. Ayrıca, Guix/Hurd ve Alpine/Hurd dağıtımları da yolda. Bu gelişmeler, GNU Hurd'un uzun soluklu gelişim yolculuğunda önemli bir dönüm noktası olduğunu ve mikrokernel mimarisinin potansiyelini göstermeye devam ettiğini ortaya koyuyor.

İçgörü

Mikrokernel mimarisiyle geliştirilen GNU Hurd'un 36 yıllık serüveninde önemli kararlılık ve donanım/yazılım desteği kazanması, alternatif işletim sistemi çekirdeklerinin geleceği için umut vadediyor.

Kaynak