Dijital reklamcılık insan dikkatini aşırı tüketen bir piyasa başarısızlığı yaratıyor

Yayımlanan analizde reklam sektörü, insan dikkatini izin almadan toplayan ve satan bir doğal kaynak sömürüsü endüstrisi olarak tanımlandı. Dijitalleşmeyle birlikte bireylerin dikkati aşırı tüketilen bir ortak kaynağa dönüşürken bu durum aşırı avlanma veya çevre kirliliğine benzer bir piyasa başarısızlığı ortaya çıkarıyor. Reklam verenler tüketicinin dikkatine gerçek değerinin çok altında maliyetle eriştiği için piyasada aşırı miktarda reklam üretiliyor.

İktisatçıların reklamları savunurken öne sürdüğü bilgi aktarımı ve ücretsiz çevrim içi hizmetlerin finansmanı gibi argümanlar günümüz şartlarında yetersiz kalıyor. Arama motorları ve fiyat karşılaştırma siteleri tüketicinin bilgiye doğrudan ulaşmasını kolaylaştırırken zengin şirketlerin yürüttüğü agresif reklam kampanyaları küçük rakiplerin piyasaya girişini zorlaştırıyor. Google'ın yıllık 60 milyar dolar, Facebook'un ise 10 milyar dolar düzeyindeki reklam gelirlerinin operasyonel maliyetlerden ziyade kıt bir kaynak üzerindeki ranttan beslendiği belirtiliyor.

Söz konusu piyasa aksaklığının çözümü için dikkat üzerinde mülkiyet haklarının yasal olarak tanımlanması ve reklamdan arındırılmış alanlar kurulması öneriliyor. Wikipedia modelinde olduğu gibi kamu yararı gözeten dijital hizmetlerin reklamsız finanse edilebileceği, tuvalet veya uçak gibi fiziksel alanların yanı sıra dijitalde de reklam engelleyicilerin koruma altına alınması gerektiği kaydediliyor. Bireylerin dikkatlerini satma veya saklama hakkına kavuşmasının bu aşırı tüketimi sınırlayacağı ifade ediliyor.