DEHB vakalarındaki biyolojik saat bozukluğu kronoterapiyle geriletilebiliyor

Frontiers in Psychiatry dergisinde yayımlanan derleme makale, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanılı bireylerin büyük kısmında biyolojik saat bozukluğu bulunduğunu ortaya koydu. Veriler, DEHB tanılı yetişkinlerin yüzde 80'inde, çocukların ise yüzde 82'sinde uyku sorunları yaşandığını gösterdi. Biyolojik ölçümlerde akşam kronotipi baskın çıkarken melatonin salgısının başlaması çocuklarda yaklaşık 45 dakika, yetişkinlerde ise 90 dakika gecikiyor. Bu durum kortizol ritminde bozulma, epifiz bezi hacminde küçülme ve periferik saat genlerinin ritminde zayıflamayla birlikte seyrediyor.

Araştırma bulguları, kronoterapi yaklaşımlarının gecikmiş sirkadiyen fazı öne çekebildiğini ve DEHB belirtilerini hafifletebildiğini gösterdi. Yetişkinlerde uygulanan 0,5 mg melatonin desteği biyolojik saat fazını 88 dakika öne çekerek klinik belirtilerde yüzde 14 gerileme sağladı. Melatonin uygulamasına sabahları parlak ışık terapisinin eklenmesi, faz kaymasını yaklaşık iki saate çıkardı. Ayrıca 244 çocukla yürütülen davranışsal uyku programları, altı ayın sonunda DEHB belirtilerinin şiddetinde ve yaşam kalitesinde belirgin düzelmeler kaydetti.

Bilim insanları bu veriler ışığında, DEHB tedavisinde davranışsal öncelikli bir klinik model önerdi. Önerilen protokol, uyku ve sirkadiyen bozuklukların rutin taranmasını, sabit uyanma saatlerini ve sabah parlak ışık maruziyetini içeriyor. Akşam saatlerinde ekran kısıtlaması, düzenli beslenme saatleri ve doğrulanmış faz gecikmelerinde düşük doz melatonin kullanımı da temel müdahaleler arasında yer alıyor. Araştırmacılar, sirkadiyen fenotiplemenin mevcut tedavilerle sinerji oluşturacağını kaydetti.