Darwin: Çağının İnsanı ve Çelişkileri

Bu makale, Charles Darwin'in ünlü seyahat kitabı üzerinden, onun sadece macera dolu bir figür olmadığını, aynı zamanda içinde yaşadığı dönemin çelişkilerini de yansıtan "üç boyutlu" bir portresini sunuyor. Darwin, 1830'ların İngiliz toplumunun en iyi özelliklerini – zeki, iyi kalpli, eğitimli ve bilime tutkuyla bağlı – temsil etse de, aynı kültürün daha kötü özelliklerinden de tamamen arınmış değildi. Yazar, Darwin'in kişiliğinde ve düşüncelerinde hem ileri görüşlü hem de çağının sınırlılıklarını taşıyan yanları olduğunu vurguluyor.

1. yüzyıl sonları ve 19. yüzyıl başları, Aydınlanma'nın modern bilimi ve yeni ahlaki değerleri getirdiği, ancak aynı zamanda derin çelişkilerle dolu bir dönemdi. Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi ve Fransız İnsan Hakları Bildirgesi gibi entelektüel ilerlemeler, köleliğin devam etmesi, yoksullara vatandaşlık hakkı tanınmaması ve kadınlara eşit haklar verilmemesi gibi uygulamalarla çelişiyordu. Darwin'in seyahati bu dönemden yarım yüzyıl sonra gerçekleşse de, durum pek de farklı değildi; o da bu karmaşık mirasın bir parçasıydı.

Darwin, ekoloji alanında (sonradan bu isimle anılacak) zamanının ötesindeydi. İdolü Alexander von Humboldt'tan ilham alarak, Doğayı dinamik, derinlemesine birbirine bağlı, hassas ilişkiler ağı olarak görebiliyordu. İşgalci türlerin risklerini anlıyor ve doğal kaynakları sonlu ve insan müdahalesiyle tehlike altında olarak değerlendiriyordu. Bu ileri görüşlü yaklaşımları, çağdaşlarının çoğundan ayrılmasını sağlıyordu; ancak yine de dönemin genel düşünce yapısının bazı eski moda unsurlarını taşıyordu.