Datawrapper blog yazarı Jonathan, bilim kurgu ve fantazi romanlarının başlıklarındaki eğilimleri inceleyerek spekülatif kurgu türündeki önemli bir değişimi gözler önüne seriyor. Kitapçı raflarında bilim kurgu bölümlerinin küçüldüğünü ve fantazinin ticari olarak yükselişte olduğunu fark eden Jonathan, bu gözlemini Internet Speculative Fiction Database (ISFDB) verileriyle destekliyor. Yaklaşık 210.000 roman başlığını analiz eden çalışma, on yıllar içinde belirli anahtar kelimelerin kullanım sıklığını karşılaştırıyor.
Analiz sonuçları, klasik bilim kurgu anahtar kelimelerinin, özellikle "uzay", "Mars", "gezegen" ve "ay" gibi terimlerin, 1950'ler ve 1960'larda zirve yaptığını ve o zamandan beri istikrarlı bir düşüş yaşadığını gösteriyor. Örneğin, "uzay" kelimesi 1950'lerde başlıkların %2,5'inden fazlasında yer alırken, günümüzde bu oran %0,5'in altına düşmüş durumda. Bu düşüş, Apollo programının sona ermesiyle birlikte kurgusal uzay keşfinin altın çağının da bittiğine işaret ediyor. Öte yandan, fantazi anahtar kelimeleri tam tersi bir eğilim sergiliyor. "Ejderha", "büyü" ve "cadı" gibi kelimeler 1980 öncesinde neredeyse hiç görülmezken, günümüzde başlıkların yaklaşık %2'sinde yer alıyor. Bu artış, özellikle 2000'li yıllardan sonra Harry Potter ve Yüzüklerin Efendisi filmlerinin ticari başarısıyla paralel bir hız kazanmış.
Bazı terimler ise türler arası istikrarlı bir varlık gösteriyor; "karanlık", "savaş" ve "ölüm" gibi kelimeler yedi on yıl boyunca kitap başlıklarında benzer oranlarda kullanılmış. Bu, söz konusu terimlerin hem uzay operası hem de epik fantazi gibi farklı alt türlerde rahatlıkla yer bulabildiğini gösteriyor. Makale, klasik uzay operasının yerini kentsel fantazi ve ejderha temalı destanlara bırakmış olabileceğini, ancak bilim kurgu temalarının daha çeşitlendiğini ve ana akıma karıştığını belirtiyor. Yazar, klasik bilim kurgu raflarını özlese de, veriler kitapçılardaki değişimin gerçekliğini doğruluyor.
Spekülatif kurgu edebiyatında klasik bilim kurgu temalarının popülaritesini kaybederken, fantazi temalarının yükselişte olduğunu gösteren bu analiz, türlerin evrimine dair önemli ipuçları sunuyor.