Geçtiğimiz yıl yayımlanan 'Aramada Yeni Bir Çağın Şafağı' başlıklı makalenin devamı niteliğindeki bu yazı, arama motoru dünyasındaki önemli değişiklikleri ele alıyor. Özellikle Google'ın arama hizmetlerindeki tekel konumu ve bunun yapay zeka üzerindeki etkileri vurgulanıyor. 2024 Ağustos'unda bir ABD mahkemesi, Google'ın genel arama hizmetlerinde tekel olduğunu resmen ilan etti. Bu karar sadece reklamlar veya tarayıcı varsayılanları ile ilgili değil, aynı zamanda hem arama hem de yapay zekayı destekleyen indeksin kimin kontrolünde olduğu ve başkalarının bu indeks üzerine inşa edip edemeyeceği meselesini de kapsıyor. Günümüzde web aramalarının neredeyse %90'ını Google belirliyor.
Tek bir şirketin kapsamlı, güncel ve yüksek kaliteli bir web indeksini kontrol etmesi, yapay zeka inovasyonunu doğrudan etkiliyor. Büyük Dil Modelleri (LLM'ler), gerçek dünya bilgisine dayanmadan yanılsamalar üretebilir; bu da gerçek dünya hakkında soru soran her yapay zeka aracının arama motorlarına bağımlı olduğu anlamına gelir. Eğer indeks tek bir şirketin elindeyse, yapay zekanın ne kadar iyi olabileceği ve kimlerin onu geliştirebileceği de bu şirket tarafından belirlenir. Arama motorlarındaki inovasyon sıkıntısı, artık yapay zeka alanında da bir inovasyon sıkıntısına dönüşmüş durumda. Kagi, insanların davranışlarını değiştiren, reklam odaklı aracıların bilgiye erişimlerinin önüne geçmeden bilgiye ulaşma seçeneğine sahip olması gerektiğine inanıyor.
Bu durumun önemi büyük; çünkü tükettiğimiz bilgi, dünyayı anlama biçimimizi, yediğimiz yiyeceklerin vücudumuzu şekillendirmesi kadar derinden etkiliyor. Arama motorları (doğrudan ve yapay zeka aracılığıyla dolaylı olarak), siyasi yargılarımızı, finansal kararlarımızı, tıbbi seçimlerimizi ve hayatımızın diğer sayısız önemli yönünü bilgilendiren birincil mekanizmadır. Tek bir şirketin bilgiye giden kapıyı kontrol etmesi ve bu kapıyı kullanıcı çıkarlarıyla uyumsuz şekillerde işletmesi, sadece ne bildiğimizi değil, nasıl düşündüğümüzü de etkiler. Bu tekel, rekabeti engellemekle kalmıyor, aynı zamanda yeniliği de boğuyor. Microsoft'un Bing için 20 yılda harcadığı 100 milyar dolara rağmen tek haneli pazar payında kalması, bu alanda sıfırdan rekabetçi bir indeks oluşturmanın imkansızlığını gösteriyor.
Tek bir şirketin arama motoru indeksini kontrol etmesi, hem arama hem de yapay zeka inovasyonunu kısıtlayarak kullanıcıların bilgiye erişimini ve dünya görüşünü derinden etkiliyor.