Amerika Birleşik Devletleri'nde, yapay zeka ve bilişim teknolojilerini düzenlemeyi zorlaştırmayı amaçlayan 'işlem yapma hakkı' (right-to-compute) yasaları eyalet yasama meclislerinde yayılmaya başlıyor. Bu yasalar, Meta, Microsoft, Amazon ve OpenAI gibi teknoloji devlerinin milyarlarca dolar yatırım yaparak devasa yeni veri merkezleri inşa etme yarışına girdiği bir dönemde ortaya çıkıyor. Montana, Nisan ayında bu tür bir yasayı geçiren ilk eyalet oldu. New Hampshire, Ohio ve Güney Dakota gibi diğer eyaletlerde de benzer tasarılar değerlendirilirken, Idaho'daki benzer bir girişim komite aşamasını geçemedi.
Montana yasası, 'hesaplama kaynaklarını' çok geniş bir şekilde tanımlayarak, dijital veya analog tüm araç, teknoloji, sistem veya altyapıları kapsıyor. Eleştirmenler, bu yasaların 'çalışma hakkı' yasalarına benzer şekilde, bireysel özgürlükleri koruduğu iddia edilse de, pratikte eyalet ve yerel yönetimlerin yapay zeka projelerini düzenleme yeteneğini sınırlayarak büyük şirketlere fayda sağlayabileceği konusunda uyarıyor. Montana yasasının, Amerikan Yasama Değişim Konseyi (ALEC) tarafından hazırlanan model mevzuata neredeyse tamamen benzemesi, diğer eyaletlerde de kolayca kopyalanabileceği anlamına geliyor. Bu durum, teknoloji şirketlerinin altyapı yatırımlarını hızlandırdığı bir dönemde, düzenleyici engelleri ortadan kaldırma çabası olarak yorumlanıyor.
Ancak, bu veri merkezi projeleri tartışmalardan uzak değil. Google ve Microsoft gibi şirketler, çevresel kaygılar, elektrik şebekesi üzerindeki yük ve artan elektrik faturaları nedeniyle topluluklardan gelen tepkiler üzerine Wisconsin ve Indiana'daki bazı veri merkezi tekliflerini geri çekti. Federal düzeyde, eski Başkan Donald Trump'ın Aralık ayında ulusal ve ekonomik güvenlik adına eyalet düzenlemelerini kısıtlamayı amaçlayan bir kararname imzalaması da bu konuya dikkat çekiyor. İlginç bir şekilde, 'işlem yapma hakkı' yasalarına rağmen, yaklaşık 40 eyalet, işletmelerin yapay zekayı nasıl kullanacağını sınırlayan yasaları ya kabul etti ya da değerlendiriyor. Bu durum, eyaletlerin yapay zeka düzenlemeleri konusunda tamamen geri adım atmadığını gösteriyor.
Bu yasalar, büyük teknoloji şirketlerinin devasa yapay zeka altyapı yatırımları yaparken, eyaletlerin ve yerel yönetimlerin bu teknolojileri düzenleme yeteneğini sınırlamayı hedefliyor, bu da gelecekteki teknoloji politikaları ve çevresel etkiler üzerinde önemli sonuçlar doğurabilir.