Yapay zeka terapisi insan ilişkisinin yerini dolduramıyor

Terapist ve ürün geliştirici Emily Lee, geniş dil modellerinin geleneksel terapi süreçlerinde üstlendiği rolü ve karşılaşılan temel engelleri yayımladığı analizde değerlendirdi. İnsanların ChatGPT, Claude veya Gemini gibi modelleri dijital terapist olarak kullanma eğiliminin arttığını belirten Lee, bu yaklaşımın gerçek terapi dinamikleriyle çeliştiğini açıkladı. Terapi sürecinin sadece tavsiye vermek ya da sohbet etmekten ibaret olmadığını vurgulayan uzman, asıl iyileşmenin danışan ile terapist arasındaki çerçevesi belirlenmiş ilişkiden doğduğunu kaydetti.

Mevcut yapay zeka modelleri kullanıcıyı memnun etmeye, onaylamaya ve hızlı çözümler sunmaya odaklanacak şekilde geliştiriliyor. Bu durum terapötik ilişkinin gerektirdiği sınır koyma, sessizliği koruma veya danışanın olumsuz duygularıyla yüzleşme kabiliyetini teknik olarak sınırlandırıyor. Lee, mühendislik yaklaşımlarıyla modellerin tavsiye verme eğiliminin dizginlenebileceğini ve uzun vadeli vaka takibinin başarılabileceğini aktardı. Buna karşın kullanıcıların yapay zekayı bir kontrol aracı veya kendi benliklerinin bir uzantısı olarak görmesi sürecin doğasını bozuyor.

Gerçek bir terapi seansında danışanın terapiste yönelttiği öfke veya hayal kırıklığı iyileşme anlarını doğururken, yapay zekada kullanıcılar rahatsız edici durumlarda uygulamayı kapatıp başka bir modele geçebiliyor. Metin tabanlı etkileşimlerin bilinçli süzgeçlerden geçmesi nedeniyle dil sürçmeleri ve anlık çağrışımlar gibi klinik veriler de kayboluyor. Lee, insanların yapay zekayla kurduğu ilişkinin doğası değişmedikçe geleneksel terapi standartlarına ulaşmanın mümkün olmadığını belirtti.