WebAssembly (Wasm), Nisan 2015'te Luke Wagner'ın ilk commit'leriyle başlayan ve Aralık 2019'da World Wide Web Consortium (W3C) tarafından "web'in dördüncü dili" olarak kabul edilen devrim niteliğinde bir teknolojidir. Bu makale, Wasm'ın on yıllık yolculuğunu, başlangıcından bugünkü yaygın kullanımına kadar olan süreci, projenin kurucu ortaklarıyla yapılan röportajlar ışığında ele alıyor. Wasm, web'de yüksek performanslı, güvenli ve taşınabilir kod çalıştırma sorununa çözüm bulmak amacıyla ortaya çıktı ve bu alandaki önceki girişimlerin karşılaştığı zorlukları aşmayı başardı.
Wasm'ın gelişiminden önce, Mozilla'dan asm.js ve Google'dan Native Client (NaCl) ile Portable Native Client (PNaCl) gibi farklı yaklaşımlar mevcuttu. asm.js, mevcut JavaScript motorlarını kullanarak performansı artırmanın "süper hacky" bir yoluydu ve derlenmiş kod ile JavaScript'in aynı çağrı yığınını paylaşmasına izin veren "güvenilir çağrı yığını" modelini benimsedi. Öte yandan, NaCl ve PNaCl, Chrome'da yerel kodu güvenli bir şekilde çalıştırmayı amaçlasa da, taşınabilirlik eksikliği ve JavaScript ile etkileşimin zorluğu gibi sorunlarla karşılaştı. PNaCl'nin mesajlaşmaya dayalı API yüzeyi, asenkron programlama modelini zorunlu kılıyordu ve bu da geniş çaplı benimsenmesini engelledi.
WebAssembly, asm.js'in "güvenilir çağrı yığını" tasarımını miras alarak JavaScript ile sorunsuz bir şekilde birlikte çalışabilme yeteneğini benimsedi. Bu temel tasarım kararı, Wasm'ın Google Earth, Adobe Photoshop gibi web uygulamalarında, Amazon Prime Video ve Disney Plus gibi video akış hizmetlerinde, Unity gibi oyun motorlarında ve hatta gömülü cihazlar ile bulut bilişimde Functions-as-a-Service (FaaS) gibi alanlarda yaygın olarak kullanılmasını sağladı. Wasm'ın on yıllık serüveni, web teknolojilerinin geleceğini şekillendiren önemli bir başarı hikayesidir.
WebAssembly'nin on yıllık yolculuğu, web uygulamalarına ve ötesine yüksek performanslı, güvenli ve taşınabilir kod çalıştırma yeteneği getirerek dijital dünyanın temelini dönüştürdü.