Tütün dumanındaki radyoaktif polonyum akciğerde yüksek radyasyon dozu oluşturuyor

Tütün ve sigara dumanı, kimyasal kanserojenlerin yanı sıra radyoaktif kurşun-210 ve polonyum-210 izotopları içeriyor. Doğal uranyum serisinde yer alan radon gazının bozunmasıyla oluşan bu maddeler, tütün yapraklarına yapışarak kurutma ve üretim aşamalarında üründe kalıyor. Günde 1,5 paket sigara tüketen bir kişinin akciğer bronş dallanmalarında oluşan yerel radyasyon dozu yılda yaklaşık 80 mSv seviyesine ulaşıyor; ağır sigara içicilerinde bu değer yıllık 160 mSv düzeyine kadar çıkıyor.

Akciğer dokusundaki bu radyasyon yükü, standart tüm vücut koruma sınırlarıyla doğrudan kıyaslanamıyor çünkü doz vücudun çok dar bir bölgesine yoğunlaşıyor. Kurşun-210 zayıf bir beta yayıcı olmasına rağmen, onun bozunma ürünü olan polonyum-210 doğrudan 5,3 MeV enerjili alfa parçacıkları yayıyor. Bilim insanları, sigara içenlerdeki yüksek akciğer kanseri vakalarının temel kaynaklarından birinin polonyum-210 kaynaklı bu yoğun yerel alfa dozu olduğunu belirtiyor.

Yüksek lineer enerji transferi (LET) sınıfına giren alfa parçacıkları, dokuda yalnızca çok kısa bir mesafe kat edebiliyor ve enerjilerini birkaç hücrelik dar hacimlere aktarıyor. Bu yoğun yerel tahribat nedeniyle alfa radyasyonunun ağırlık faktörü 20 olarak kabul ediliyor; bu da soğurulan 1 mGy dozun 20 mSv eşdeğer doza dönüşmesine yol açıyor. Solunum yoluyla alınan radyoaktif parçacıklar akciğer dokusunda birikerek hücresel düzeyde ciddi hasara zemin hazırlıyor.