Tibet Budist geleneğinde "tukdam" olarak bilinen fenomen, deneyimli meditasyoncuların klinik ölümden sonra bile günlerce, hatta haftalarca meditatif bir denge halinde kalmasını ifade eder. Bu kişilerde normalde beklenen koku, ölüm katılığı veya çürüme gibi belirtiler görülmez; aksine, canlı gibi görünürler ve birçoğu meditasyon duruşunda oturmaya devam eder. Tibet Budistlerine göre, meditasyoncular bedende mevcut olan ince bir madde enerjisiyle ilişkili, bilinçli bir halde dinlenmektedirler ve hala ölüm sürecindedirler. Ancak modern biyomedikal ve yasal tanımlara göre, bu kişiler ölü kabul edilir. Birçok tukdam vakası artık bilimsel olarak da belgelenmektedir.
Dalai Lama'nın öncülüğünde başlatılan ve Wisconsin-Madison Üniversitesi'ndeki Sağlıklı Zihinler Merkezi'nden nörobilimci Richard Davidson liderliğindeki "Tukdam Projesi", bu olağanüstü durumu bilimsel olarak araştırmaktadır. Proje, tukdam bedenlerini belgelemeye ve çürüme sürecinin neden geciktiğini anlamaya odaklanmıştır. Hindistan'daki Tibetli işbirlikçilerin yanı sıra, Rus ve Hint bilim insanları da bu çok disiplinli çabaya katılmıştır. Araştırmacılar, yıllarca süren meditasyon pratiğinin hücre metabolizması ve parçalanmasında olası değişikliklere yol açarak ölüm sonrası bu bozulmamış duruma katkıda bulunup bulunmadığını incelemektedir.
Proje süresince, Tibetli ve bilimsel tarafların farklı beklentileri olduğu gözlemlenmiştir. Tibetliler, araştırmanın klinik ve beyin ölümünün ötesinde devam eden bilincin ince doğası hakkında bir şeyler ortaya çıkarabileceğini ummaktadır. Dalai Lama da bilincin beyin-beden kompleksini aşan doğasını anlamak için bu araştırmaya büyük önem vermektedir. Bilim insanları ise biyofiziksel bir paradigma içinde hareket ederek, beyin sapında olası kalıntı aktivite arayışına girmişlerdir; ancak 2021'de yayımlanan bir raporda, şimdiye kadar beyinde herhangi bir aktivite bulunmadığı belirtilmiştir. Bu durum, tukdam fenomeninin hem ruhsal hem de bilimsel açıdan çözülmeyi bekleyen derin bir gizem olduğunu göstermektedir.
Bu fenomen, bilincin doğası ve ölüm sonrası yaşam üzerine hem ruhsal hem de bilimsel perspektiflerden derin sorular ortaya koymaktadır.