Sosyal medya bağımlılığı davaları ve bilimsel araştırmalar dijital sağlığı gündeme taşıdı

ABD'de teknoloji şirketlerine açılan davalar ve yayımlanan bilimsel araştırmalar, aşırı sosyal medya kullanımının beyin üzerindeki etkilerini ortaya koydu. Kaliforniya'daki bir mahkeme sosyal medyanın bağımlılık yapıcı olduğuna hükmederken, Meta çocuk kullanıcıların güvenliğiyle ilgili suçlamalar karşısında 18 milyar dolarlık bir uzlaşmaya vardı. Şirket, genç hesaplarında beğeni özelliğini kapatmayı, ekran süresini günde iki saatle sınırlamayı ve okul saatlerinde bildirimleri durdurmayı kabul etti. Öte yandan Avustralya, Türkiye, Birleşik Krallık ve Endonezya gibi ülkeler, çocukların bu uygulamalara erişimini sınırlayan adımlar attı.

Bilim insanları, platformların sonsuz kaydırma ve değişken ödül mekanizmalarıyla kumar makinelerine benzer bir dopamin döngüsü yarattığını belirtti. Chapel Hill'deki Kuzey Karolina Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışmalarda, yoğun sosyal medya kullanan gençlerin beyinlerinde madde bağımlılığına benzer tolerans ve yoksunluk emareleri gözlendi. Ancak araştırmacılar, cihazlarından uzak kalan gençlerin anksiyetelerinin azaldığını ve özgüvenlerinin arttığını kaydederek, bu tablonun geleneksel madde yoksunluğundan farklılaştığını vurguladı. Stanford Üniversitesi bağımlılık kliniğindeki başvuruların yaklaşık yarısını artık ekran bağımlılığı vakaları oluşturuyor.

Kullanıcılar sorunlu dijital alışkanlıklarını kontrol altına almak için Adsız İnternet ve Teknoloji Bağımlıları (ITAA) gibi 12 basamaklı destek programlarına yöneliyor. Bu topluluklar tamamen bağlantıyı kesmek yerine, zararlı çevrim içi alışkanlıkları sınırlandırmaya odaklanıyor. Uzmanlar ise katı perhizler yerine duygu regülasyonu ve diyalektik davranış terapisi (DBT) gibi yöntemlerle aşırı kullanımın altındaki psikolojik nedenleri çözmeyi öneriyor. Avusturya'da 45 binden fazla öğrencinin katıldığı dijital detoks deneyinde ise sosyal medyayı bırakan gençlerin zihinsel iyilik hallerinde belirgin iyileşme kaydedildi.