Ortaçağ hukuku demir yollarının yükselişiyle sona erdi

İngiltere'de sekiz yüzyıl boyunca uygulanan ve ölüme sebep olan taşınır nesnelerin bedelinin ödenmesini öngören deodand yasası, Sanayi Devrimi ile birlikte demir yolu şirketlerinin mali baskısı sonucu 1846 yılında yürürlükten kalktı. Latincede "Tanrı'ya verilmesi gereken" anlamına gelen deo dandum kavramından türeyen bu kural, bir yetişkinin ölümüne doğrudan yol açan nesnelerin tahta veya yerel yetkililere tazminat bedeli olarak devredilmesini şart koşuyordu. 1829 yılında Norfolk Arms Hotel'deki zemin çökmesinde 30 kişinin ölümü sonrası kerestelerin bedelinin belirlenmesi gibi örneklerle işleyen sistem, nesnelerin sorumluluğu üzerinden mağdur ailelerine kısmi bir telafi sağlıyordu.

Demir yollarının hızla yaygınlaşması, fıçı veya merdiven gibi sıradan nesneler yerine devasa ve pahalı lokomotiflerin deodand kapsamına girmesine yol açtı. Jüri heyetleri, kazalarda ihmali görülen veya zengin bulunan sanayicileri cezalandırmak amacıyla trenlerin tüm değerini kapsayan çok yüksek cezalar biçti. Yerel halkın tepkisini yansıtan jüriler, sanayicilerden ölen kişilerin ailelerine doğrudan yardım sağlamalarını istedi ve ödeme yapılmadığı takdirde bütün treni deodand ilan etti. Bu durum, dönemin yükselen demir yolu şirketleri için öngörülemez bir finansal yük haline geldi.

Demir yolu şirketlerinin artan tepkileri sonucunda İngiltere Parlamentosu 1846 yılında deodand uygulamasını tamamen yasadan çıkardı. İlerleme olarak sunulan bu karar, ilk aşamada sigortasız yolcuların, dikkatsiz yayaların ve görev başında hayatını kaybeden işçilerin ailelerini demir yollarına karşı tazminat alma hakkından yoksun bıraktı. Tarihsel olarak insan dışı varlıkların yol açtığı zararlarda bir hesap verebilirlik aracı sunan bu kavram, günümüzde yapay zeka sistemleri ve otonom araçların hukuki sorumluluk tartışmalarında analitik bir örnek oluşturuyor.