Ana içeriğe geç
Bilim

Obezite salgınının arkasındaki açıklanamayan faktörler incelendi

Öne çıkanlar

  • Gelişmiş ülkelerde 1980 yılına kadar yüzde 10 civarında seyreden obezite oranları bu tarihten itibaren aniden yükseldi.
  • Laboratuvar hayvanları ve evcil hayvanlar kontrollü diyetlere rağmen insanlarla paralel biçimde kilo alıyor.
  • Yüksek rakımlı bölgelerde yaşayan topluluklarda obezite ve diyabet görülme sıklığı deniz seviyesine göre daha düşük kalıyor.

Tarihsel veriler ve küresel istatistikler, obezitenin son yüzyılda eşi görülmemiş bir hızla arttığını ortaya koyuyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde bir asır önce yaklaşık 70 kilogram olan ortalama yetişkin erkek ağırlığı günümüzde 88 kilograma yükselirken, obezite oranı yüzde 1'den yaklaşık yüzde 36'ya çıktı. Bu artışın en dikkat çekici yönü, 1980 yılına kadar gelişmiş ülkelerde yüzde 10 civarında sabit kalan oranların bu tarihten sonra aniden yükselişe geçmesidir. Tarih boyunca yüksek yağ, süt ürünleri ve karbonhidrat tüketen topluluklar zayıf kalırken, mevcut krizin klasik beslenme modelleriyle açıklanamayan dinamikleri bulunuyor.

Geleneksel avcı-toplayıcı kabileler üzerinde yapılan araştırmalar, diyet bileşiminin tek başına obeziteye yol açmadığını gösteriyor. Yüksek şekerle beslenen Hadza ve Kuna kabileleri ya da kalorilerinin çoğunu hayvansal yağlardan alan İnuit ve Maasai halkları, aşırı kilo sorunu yaşamadan yaşamlarını sürdürüyor. Bunun yanı sıra, kentsel ortamlardaki kemirgenlerin, evcil hayvanların ve hatta laboratuvarda kontrollü yemlerle beslenen deney hayvanlarının da giderek kilo alması, sorunun yalnızca insan iradesi veya bireysel diyet tercihleriyle sınırlı olmadığını gösteriyor.

Araştırmalar ayrıca coğrafi yüksekliğin vücut ağırlığı üzerinde doğrudan etkisi olduğunu işaret ediyor. Deniz seviyesinden yüksek bölgelerde yaşayan nüfuslarda obezite ve diyabet oranları belirgin biçimde daha düşük seviyelerde seyrediyor. Farklı makro besin bileşimlerine dayalı popüler diyetlerin uzun vadede kalıcı kilo kaybı sağlamada benzer şekilde yetersiz kalması, obezite krizinin ardında henüz tam olarak aydınlatılamamış çevresel veya kimyasal mekanizmalar bulunduğuna işaret ediyor.

Kaynak

Bu özet yapay zekâ ile hazırlanmıştır; ayrıntılar ve doğrulama için orijinal kaynağa başvurun.