Macaristan komünist dönem gizli polis arşivlerini halka açtı

Macaristan hükümeti, 1949 ile 1989 yılları arasındaki komünist rejime ait gizli polis arşivlerini internet üzerinden kamuoyunun erişimine sundu. Başbakan Peter Magyar'ın eylül ayında sunduğu yasa tasarısının ardından çarşamba günü yayımlanan belgelerle, dönemin istihbarat ağına muhbirlik yapan yaklaşık 60 bin kişinin kimlik ve faaliyet bilgileri ortaya çıktı. Magyar, 1990 yılındaki rejim değişikliğinden bu yana geçen 36 yılın ardından verilen sözün nihayet tutulduğunu belirterek kamuya açık erişimin şantaj ve siyasi baskı ortamını sonlandıracağını açıkladı.

Erişime açılan belgeler nyitottaktak.hu web sitesinde arama motoru üzerinden filtreleme yapılarak taranabiliyor. Veri tabanında ajanların doğum yeri, anne adı, mesleği, kod adı ve ağa dahil edilme gerekçelerini içeren kayıt kartları bulunuyor. Listelerde siyasetçiler, din görevlileri ve televizyon figürlerinin yanı sıra kamuoyunca tanınmayan çok sayıda sivilin bilgisi yer alıyor. Hükümet, geçmişe dönük ifşaların aileler üzerinde yaratabileceği duygusal travmalar nedeniyle psikolojik destek hatları kurduğunu duyurdu.

Devlet Güvenlik Hizmetleri Tarihi Arşivleri Genel Direktörü Bendeguz Gergo Cseh, kayıtların her zaman mutlak gerçeği yansıtmayabileceğini ve arşivin eksik parçalar barındırdığını belirtti. Dört on yıllık tek parti döneminde yaklaşık 150 bin kişinin ajan olarak çalıştırıldığı tahmin edilirken, yaklaşık 9 bin muhbiri kapsayan ikinci belge grubunun şubat ayında yayımlanacağı bildirildi. Tarihçiler ise kişilerin zorla ya da şantajla sisteme dahil edilmiş olabileceğine dikkat çekerek listeler üzerinden peşin yargıda bulunulmaması uyarısında bulundu.