Kelebekler avcılardan kaçmak için optik yanılsama kullanıyor

Exeter ve Essex üniversitelerinin araştırmacıları, kelebeklerin kanat desenleriyle uçuş biçimlerinin yırtıcı kuşların hız ve yön algısını bozduğunu 30 Eylül 2026'da yayımlanan çalışmayla ortaya koydu. Nature dergisinde yayımlanan araştırmaya göre bu görsel yanılsama, kuşların kelebekleri yakalamak için yaptığı son hamlede yanlış noktaya saldırmasına veya tamamen ıskalamasına yol açıyor. Bulgular, kelebeklerin belirgin renk ve desenlerine rağmen neden uçuş sırasında uzmanlaşmış az sayıda avcıyla karşılaştığına açıklama getiriyor.

Araştırmacılar, gerçek kelebeklerin havalanışını saniyede 1.000'den fazla kare çeken kameralarla kaydetti ve yaklaşık 400 Avrupa kelebeğinin kanat desenlerini inceledi. Ayrıca 100 gönüllü, dokunmatik ekranda sanal kelebekleri yakalamaya çalıştı. Bilgisayar simülasyonunda rastgele başlangıçlardan 50 binden fazla kanat deseni evrimleştirildi. En fazla hareket karmaşası oluşturan desenler, doğadaki kelebek desenlerine benzer biçimlerde toplandı.

Mekanizma, berber direği yanılsamasına benziyor. Kelebek kanatları çırpma sırasında şekil değiştirirken çizgilerin açısı ve yönü sürekli değişiyor; bu hareket, kelebeğin gerçek yönüyle uyuşmayan görsel sinyaller üretiyor. Öngörülemez uçuş yolları bu etkiyi güçlendiriyor. Araştırmacılar, benzer hareket yanılsamalarının kuş kanatları, kertenkele kuyrukları ve balıklar gibi başka hayvanlarda da bulunabileceğini belirtti. Çalışma, Biotechnology and Biological Sciences Research Council tarafından finanse edildi.