Son zamanlarda iOS 13 ile birlikte popülerleşen karanlık mod, tasarım trendleri ve kullanılabilirlik açısından sıkça tartışılan bir konu haline geldi. Nielsen Norman Group (NN/g) tarafından yapılan bir literatür taraması, karanlık modun normal veya düzeltilmiş görme yeteneğine sahip kullanıcılar için faydaları olup olmadığını inceledi. Makale, metin ve arka plan arasındaki kontrastı tanımlayarak başlıyor: pozitif kontrast polaritesi (aydınlık mod) koyu metni açık arka plan üzerinde, negatif kontrast polaritesi (karanlık mod) ise açık metni koyu arka plan üzerinde ifade ediyor. Karanlık mod ekranları daha az ışık yaydığı için pil ömrünü uzatabilirken, ortamdaki ışık miktarı algımızı da etkiliyor.
İnsan göz bebeği, ortama giren ışık miktarına göre boyut değiştirir. Çok ışıkta küçülür, karanlıkta ise genişler. Daha küçük göz bebeği boyutları, görüntünün odak dışı kalma riskini azaltır ve alan derinliğini artırır, böylece metne odaklanmak için daha az çaba harcanır ve göz yorgunluğu azalır. Yaşlandıkça göz bebeği küçülür, bu da özellikle düşük ışıkta metin okuma yeteneğini olumsuz etkiler. Öte yandan, yaşlı bireyler parlak ışıkta parlamaya karşı daha hassas hale gelirler.
1980'lerde yapılan ilk çalışmalar, normal görüşe sahip kişiler için kontrast polaritesinin görsel performansı etkilemediğini öne sürse de, son dönemde yapılan bazı araştırmalar bu bulgularla çelişiyor. Özellikle 2013 ve 2017'de yayınlanan iki makale, görsel keskinlik ve okuma performansı gibi farklı görev türleri üzerinde karanlık ve aydınlık modun etkilerini inceleyerek daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. Bu durum, mod seçiminin bireysel ihtiyaçlara ve ortam koşullarına göre değişebileceğini gösteriyor.
Karanlık ve aydınlık mod arasındaki seçim, sadece estetik bir tercih olmaktan öte, göz sağlığı, okuma performansı ve kullanıcı deneyimi üzerinde önemli etkilere sahiptir.