Ana Sayfa

İran'da Büyük İnternet Karartması: Bir Ulus Dijital Haritadan Silindi

1 dk okuma

Whisper Security tarafından hazırlanan rapor, İran'da 90 milyon insanı etkileyen ve 120 saati aşkın süren büyük internet karartmasını detaylandırıyor. Bu olay, basit bir kapatma olmaktan öte, ülkenin dijital altyapısının koordineli bir şekilde çökertilmesi olarak tanımlanıyor. Ocak 2026'da yaşanan protestoların ardından gelen emirle, İran'ın ulusal omurgası olan TCI'dan gelen BGP yönlendirme güncellemeleri, normalin çok üzerinde bir artış göstererek ağda kaosa yol açtı. Yönlendirme kuralları çakıştı, yollar sürekli değişti ve ağ adeta kendini yemeye başladı. Uzmanlar, bu durumun İran'ın teknik olarak internete bağlı kalmasına rağmen, kimsenin iletişim kuramadığı bir 'kapatma' olduğunu belirtiyor.

Karartma sadece ulusal omurgayı değil, Irancell, MCI, Rightel gibi ülkedeki tüm büyük ağları eş zamanlı olarak etkiledi. On farklı ağın aynı 3 saatlik zaman diliminde istikrarsızlaşması, bunun bir tesadüf veya aşırı yüklenme değil, merkezi bir komutla gerçekleştirilen koordineli bir yıkım olduğunu kanıtlıyor. Ayrıca, Afranet gibi iç hizmetleri (bankacılık, taksi, yemek teslimatı) barındıran ağlardaki ani yükselişler, olayın sadece dış dünyayla bağlantıyı kesmekle kalmayıp, Ulusal Bilgi Ağı'nın tamamen yeniden yapılandırılması amacını taşıdığını gösteriyor. Bu, tam bir bağlantı kesintisi için bir 'stres testi' niteliğindeydi.

Bu dijital izolasyonun ardında ise büyük bir insani dram yaşandı. Yönlendiriciler çığlık atıp protokoller çökerken, gerçek insanlar susturuldu. İnternet karartması, modern İran tarihinin en büyük katliamlarından birini gizlemek için bir kalkan görevi gördü. 8-9 Ocak gecelerinde 187 şehirde ve 31 eyalette yaşanan olaylarda, gazeteciler, öğrenciler ve aileler dahil olmak üzere çok sayıda sivilin hayatını kaybettiği bildirildi. Bu rapor, dijital altyapının bir hükümet tarafından nasıl bir baskı aracı olarak kullanılabileceğinin çarpıcı bir örneğini sunuyor.

İçgörü

Bu olay, bir hükümetin internet altyapısını toplumsal kontrol ve baskı aracı olarak kullanarak, dijital izolasyonun insani maliyetini gözler önüne sermesi açısından kritik bir örnektir.

Kaynak