IBM ve NASA Ay için açık kaynaklı temel yapay zeka modeli geliştirdi

IBM ile NASA, Ay yüzeyini haritalandırmak ve gelecekteki uzay görevlerine rehberlik etmek amacıyla açık kaynaklı NASA-IBM Lunar Foundation Model adlı yapay zeka modelini yayımladı. Geliştirilen bu sistem, ABD ve Japonya'nın geçmiş uzay görevlerinden elde edilen onlarca yıllık uydu verilerini tek bir temsil altında birleştiriyor. Model; Ay yüzeyindeki kraterlerin tespiti, geçmiş volkanik faaliyetlerin incelenmesi ve kutup bölgelerindeki su buzu rezervlerinin aranması olmak üzere üç ana alana odaklanıyor.

Ay yüzeyindeki sert aydınlatma koşulları, atmosfer eksikliği ve regolit adı verilen aşındırıcı toz tabakası, uydu görüntülerinin işlenmesini zorlaştırıyor. IBM ve NASA, bu sorunu aşmak için Avrupa Uzay Ajansı ile daha önce geliştirilen TerraMind mimarisini uyarladı. Yeni mimari, farklı çözünürlük ve açılardan alınan GRAIL ve LRO gibi görev verilerini uyumlu hale getiriyor. Böylece kutup kraterlerindeki aşırı soğuk gölgeler ve sıcaklık haritaları simülasyonlara gerek kalmadan yüksek çözünürlükle modellenebiliyor.

Araştırmacılar, temel modelin ağırlıklarının yüzde 90'ını dondurup LoRA tekniğiyle ince ayar uyguladı. Model, karanlık kutup kraterlerinde buz tespitinde geleneksel SwinV2 mimarisine kıyasla hata oranını yüzde 22 düşürdü. Krater tespitinde ise yarı oranda eğitim verisi kullanılmasına rağmen yüzde 19 daha yüksek başarım sergiledi. Açık kaynaklı sunulan modelin, Artemis programı kapsamında Ay üssü kurma çalışmalarında bilim insanlarına altyapı sağlaması hedefleniyor.