En sevdiğiniz kıyafetin yıkandıktan sonra çekmesi, özellikle talimatlara uyulduğunda bile, oldukça sinir bozucu olabilir. Tekstil bilimcisi Dr. Nisa Salim'in açıklamalarına göre, bazı kumaşlar diğerlerine göre çekmeye daha yatkındır ve bunun temelinde liflerin yapısı yatar. Pamuk ve keten gibi yaygın tekstil lifleri, doğal hallerinde düzensiz ve buruşuktur. Bu liflerin içinde, sarmal veya kıvrımlı şekillerde doğal olarak bulunan milyonlarca uzun zincirli selüloz molekülü bulunur. Tekstil üretimi sırasında, bu lifler mekanik olarak çekilir, gerilir ve bükülerek selüloz zincirleri düzleştirilir ve hizalanır, böylece pürüzsüz, uzun iplikler oluşur. Kimyasal düzeyde, bu zincirler arasında lifi güçlendiren hidrojen bağları da mevcuttur. İplikler daha sonra kumaşlara dokunur veya örülür, bu da lifleri yan yana tutan gerilimi sabitler.
Ancak bu lifler güçlü bir 'hafızaya' sahiptir. Isı, nem veya çamaşır makinesindeki çalkalama gibi mekanik etkilere maruz kaldıklarında, doğal buruşuk hallerine geri dönme eğilimi gösterirler. Bu lif hafızası, bazı kumaşların neden kolayca kırıştığını ve yıkandıktan sonra neden çekebildiğini açıklar. Yıkama sırasında sıcak su, liflerin enerji seviyesini artırarak onları yerinde tutan hidrojen bağlarını bozar. Kumaşın örgü veya dokuma şekli de önemlidir; gevşek örülmüş kumaşlar daha fazla boşluk ve ilmeğe sahip olduğundan çekmeye daha yatkındır, sıkı dokunmuş kumaşlar ise daha dirençlidir.
Ayrıca, selüloz hidrofiliktir, yani suyu çeker. Su molekülleri liflerin içine nüfuz ederek şişmelerine ve daha esnek hale gelmelerine neden olur. Çamaşır makinesinin dönme ve bükme hareketi de bu sürece katkıda bulunur. Tüm bu süreç, liflerin gevşemesine ve doğal, daha az gerilmiş, buruşuk hallerine geri dönmesine neden olur. Sonuç olarak, giysi küçülür. Bu durum sadece sıcak suyla değil, farklı koşullarda da yaşanabilir.
Giysilerin çekmesinin ardındaki bilimsel nedenleri anlamak, hem bu durumu önlemeye yardımcı olabilir hem de yanlışlıkla küçülen kıyafetleri kurtarmak için ipuçları sunabilir.