Donanım Ömrünü Tamamladığında Yazılım Açık Kaynak Olmalı

Donanım ürünleri kullanım ömrünü (End-of-Life - EOL) tamamladığında, şirketlerin bu ürünlerle ilişkili yazılımları açık kaynak hale getirmeye zorlanması gerektiği savunuluyor. "Tamir Hakkı" (Right to Repair) hareketinin bu alanda önemli adımlar attığı belirtilirken, bir adım daha ileri gidilmesi ve özellikle Avrupa Komisyonu gibi güçlü otoritelerin devreye girerek bu zorunluluğu getirmesi gerektiği vurgulanıyor. Bu yaklaşım, sadece çevresel sürdürülebilirlik açısından değil, aynı zamanda tüketici hakları ve kaynakların doğru kullanımı açısından da büyük önem taşıyor.

Yazar, bu fikri kendi "akıllı" tartısı örneğiyle açıklıyor. Tartı fiziksel olarak hala sorunsuz çalışmasına ve Bluetooth üzerinden telefonla bağlantı kurabilmesine rağmen, uygulamasının geliştirilmesi durdurulduğu için işlevselliğini büyük ölçüde yitirmiş durumda. Bu durum, mükemmel durumdaki bir donanımın, arkasındaki şirketin desteği çekmesiyle nasıl "ölü" hale geldiğini gösteriyor. Spotify'ın 200 dolarlık Car Thing ürününü 2024 sonunda kullanımdan kaldırması gibi örnekler de, değerli donanımların bir gecede e-atığa dönüşmesinin kabul edilemez olduğunu ortaya koyuyor. Bu tür israfın önlenmesi ve tüketicilerin yatırımlarının korunması gerektiği belirtiliyor.

Asıl talep, şirketlerin tüm kod tabanlarını açık kaynak yapması değil. Bunun yerine, donanım özellikleri ve bağlantı protokollerini içeren temel bir GitHub deposu yayınlamaları isteniyor. Bu sayede, geliştirici topluluğu bu donanımlar için kendi uygulamalarını oluşturabilir ve ürünlerin ömrünü uzatabilir. Özellikle "vibe-coding" gibi yaklaşımlarla yazılım geliştirmenin her zamankinden daha erişilebilir hale gelmesi, sıradan kullanıcıların bile bu tür projelerle uğraşabilmesine olanak tanıyor. En kötü senaryoda yazılımın bozulması durumunda bile, donanımın zaten işlevsiz hale geldiği düşünüldüğünde, kaybedilecek bir şey olmadığı ifade ediliyor.