2025 Nobel Ödülü sahibi olarak anılan Profesör Omar Yaghi, çöl havasından günde 1000 litreye kadar içilebilir su çekebilen bir makineyi ticarileştirmek üzere Atoco adında bir şirket kurdu. Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'den kimyager Yaghi'nin icat ettiği bu cihaz, %20 veya daha düşük nem oranına sahip çöl koşullarında bile etkili bir şekilde çalışabiliyor. Kendi kendine yeten ve şebekeden bağımsız (off-grid) bir sistem olarak tasarlanan bu teknoloji, dünya genelinde su kıtlığı çeken veya doğal afetlerle su kaynakları zarar görmüş bölgeler için önemli bir çözüm potansiyeli taşıyor. Cihazın boyutu bir nakliye konteyneri kadar olup, Death Valley gibi kurak yerlerde başarıyla test edildi.
Bu yenilikçi su hasat makinesinin arkasındaki bilim, Yaghi'nin uzmanlık alanlarından biri olan retiküler kimyaya dayanıyor. Cihaz, moleküler düzeyde tasarlanmış, devasa yüzey alanlarına sahip sentetik gözenekli malzemeler olan Metal-Organik Frameworks (MOF'lar) ile dolu. Birkaç gram MOF'un bir futbol sahası büyüklüğünde yüzey alanına sahip olabilmesi, bu malzemelerin havadan su toplama ve sıvıya yoğunlaştırma konusundaki üstün yeteneğini gösteriyor. Yaghi'nin mekanizması, rüzgarı ve havayı su girişi için, güneşi ise yoğuşma ve buharlaşma eylemini tetiklemek için kullanarak harici bir güç kaynağına ihtiyaç duymadan çalışabiliyor.
Atoco, bu teknolojinin sadece su kıtlığı çeken bölgelere değil, aynı zamanda hanelerin kendi elektriğini üretmesi gibi 'kişiselleştirilmiş su' üretimi için de bir pazar gördüğünü belirtiyor. Yaghi'nin Ürdün'deki mülteci kampında büyürken yaşadığı su sıkıntısı deneyimleri, bu MOF Su Hasat Cihazı'nın geliştirilmesine ilham kaynağı olmuş. Birleşmiş Milletler'in yıllardır su güvensizliği konusunda uyarılarda bulunduğu bir dönemde, bu tür icatlar insanlık için büyük ve olumlu etkiler yaratma potansiyeli taşıyor.
Bu teknoloji, küresel su kıtlığı sorununa sürdürülebilir ve şebekeden bağımsız bir çözüm sunarak, özellikle kurak bölgelerde yaşayan milyonlarca insanın temiz suya erişimini kökten değiştirebilir.