Dünyanın ilk nükleer reaktörü Chicago Pile tarihe geçti

Metalurji Laboratuvarı bünyesindeki bilim insanları, 2 Aralık 1942 tarihinde Chicago Üniversitesi Stagg Field tribünlerinin altında ilk yapay nükleer zincirleme reaksiyonunu başlattı. Chicago Pile adı verilen reaktör, ahşap bir iskelet içine dizilen 40 bin grafit blok ile uranyum parçalarından meydana getirildi. Reaktörün güvenliği, el ile takılıp çıkarılan kadmiyum kontrol çubuklarına ve teorik hesaplamalara dayandı; bu riskli deneme hakkında şehir yönetimine ya da üniversite yetkililerine önceden bilgi verilmedi.

İlk denemede kritik seviyeye ulaşan nükleer reaksiyon, tehlikeli sıcaklık ve radyasyon artışını önlemek amacıyla yarım saat sonra durduruldu. Manhattan Projesi kapsamında yürütülen çalışma, enerji üretimi yerine nükleer silahlara plütonyum sağlamak üzere tasarlandı. Elde edilen veriler Trinity nükleer testi ve Nagasaki'ye atılan bomba için gereken reaktör tasarımlarına doğrudan temel oluşturdu. Reaktör daha sonra şehirden uzak bir noktaya taşınarak Chicago Pile-2 adıyla on yılı aşkın süre çalıştırıldı.

Projeyi yürüten kadroda yer alan Enrico Fermi ve Leo Szilard gibi yabancı kökenli araştırmacılar askeri makamlarca güvenlik riski olarak görüldü. Projenin silah aşaması Los Alamos tesisine taşınırken Chicago'da kalan bilim insanları nükleer enerjinin barışçıl kullanımı ve silahların kontrolü üzerine çalışmalar yaptı. Bu grubun hazırladığı ve nükleer bombanın şehirlere uyarısız atılmamasını öneren Franck Raporu askeri stratejiyi değiştiremedi; ancak bu süreç Atom Bilimcileri Bülteni ve nükleer sorumluluk hareketinin doğmasına yol açtı.