Araştırma araç kullanımının toplumsal maliyetlerini ortaya koydu

Transportation Research Part A dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, sürücülerin doğrudan üstlenmediği toplumsal sürüş maliyetlerini hesapladı. Çalışmaya göre kaza, hava kirliliği, iklim zararı, gürültü ve arazi işgali gibi dışsal unsurlar küresel ortalamada mil başına 0,89 dolarlık ek maliyet üretiyor. Yakıt vergileri ve tescil ücretleri yol yapım harcamalarının yaklaşık yarısını karşılasa bile kamunun üstlendiği net yük mil başına 0,76 dolar seviyesinde kalıyor.

Araştırmada sosyalleştirilmiş sürüş maliyetleri arasında en büyük payı trafik kazaları alıyor. Dünya genelindeki trafik kazalarına bağlı ölüm ve yaralanmaların yıllık maliyeti 3,98 trilyon dolar olarak hesaplandı. Bu rakam, hava kirliliği, iklim hasarı ve gürültü kaynaklı zararların toplamının iki katına denk geliyor. ABD'de ise sürücülerin yakıt, sigorta ve servis gibi kendi karşıladığı doğrudan harcamalar 2025 verilerine göre mil başına 0,77 dolar tutuyor.

Araştırmacılar, kamunun karşılamak zorunda kaldığı bu maliyetlerin yeniden sürücülere yansıtılması gerektiğini savunuyor. Çözüm önerileri arasında sıkışıklık fiyatlandırması, mesafe ve araç ağırlığına dayalı yol kullanım ücretleri ile sübvanse edilen otopark uygulamalarına son verilmesi yer alıyor. Çalışmayı inceleyen analistler ayrıca raporda ABD yollarının altındaki kentsel arazi değerlerinin eksik hesaplandığını, gerçek rakamların çok daha yüksek olabileceğini belirtiyor.