Ana Sayfa

Açık Kaynağın Evrimi: Katedral, Megakilise ve Gerçek Pazar

1 dk okuma

Makale, "Katedral ve Pazar" denemesinin açık kaynak dünyasındaki eski "katedral" (seçkin geliştiriciler) modelinden "pazar" (Linux Kernel gibi serbest katkı) modeline geçiş iddialarını yeniden ele alıyor. Yazar, bu geçişin aslında tam bir "pazar" olmadığını, daha ziyade "yol kenarı kiliseleri"nin zamanla "megakiliselere" dönüştüğünü öne sürüyor. Erken dönem açık kaynak hareketinin başlangıcı, GNU projesinin katı kuralları ve Linus Torvalds'ın Linux'taki etkisi gibi tarihsel bağlamlarla destekleniyor. Microsoft'un bile zamanla açık kaynağı benimsemesi, "onları yenemiyorsan, onlara katıl" felsefesini yansıtıyor.

Günümüzde, "katedral" döneminden hayatta kalan çoğu açık kaynak projesi, yazarın "Megakilise Açık Kaynak" olarak adlandırdığı yapıya evrildi. Linux Kernel, Python, Apache, Rust veya Node.js gibi projeler artık serbest bir pazar yeri değil; genellikle vakıflar tarafından yönetilen, büyük ve iyi yapılandırılmış organizasyonlar haline geldi. Bu projelere katkıda bulunmak, zaman veya para gibi belirli taahhütler gerektiriyor. Büyük şirketler bu "megakiliselere" önemli finansal destek sağlıyor; örneğin Linux Vakfı yüz milyonlarca dolar, Python Yazılım Vakfı ise milyonlarca dolar gelir elde ediyor.

Bu "megakiliseler", entelektüel mülkiyet, katkı telif hakları ve lisanslar gibi konularda katı kurallara sahip. Bir projeyi bağışlamak isteyenlerin belirli yönergeleri takip etmesi ve projenin tek bir şirket veya kişiye ait olmaması, bir topluluğa sahip olması bekleniyor. Yazar, bu modelin yanlış bir yanı olmadığını ve çoğu vakfın önemli faydalar sağladığını, geliştiricileri istihdam ettiğini ve şirketleri hem finansal hem de kod katkıları yapmaya teşvik ettiğini belirtiyor. Ancak bu yapının, "Katedral ve Pazar" denemesindeki "pazar" tanımından farklı olduğu vurgulanıyor.

İçgörü

Açık kaynak dünyasının, başlangıçtaki "pazar" idealinden uzaklaşarak, büyük kurumsal yapılar ve vakıflar etrafında örgütlenmiş "megakiliselere" dönüştüğünü ve bu evrimin modern altyapıyı nasıl şekillendirdiğini gözler önüne seriyor.

Kaynak