2026 Nobel Kimya Ödülü Henri B. Kagan ve Kenso Soai'ye verildi

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2026 Nobel Kimya Ödülü'nün asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkiler ve otokataliz keşifleri nedeniyle Henri B. Kagan ile Kenso Soai'ye verilmesini kararlaştırdı. 7 Ekim 2026 tarihinde yapılan duyuruya göre iki bilim insanı, 12 milyon İsveç kronu tutarındaki ödülü eşit olarak paylaştı. Çalışmalar, canlı organizmalardaki moleküllerin neden sadece tek bir ayna görüntüsü varyantına sahip olduğu yönündeki asırlık kimyasal gizemi çözüme kavuşturdu.

Amino asitler gibi birçok temel molekül birbirinin ayna görüntüsü olan iki farklı biçimde var olabiliyor ancak hücresel proteinlerde bu varyantlardan yalnızca biri yer alıyor. Kimyagerlerin laboratuvarda yürüttüğü reaksiyonlar normalde her iki biçimden de eşit miktarda üretirken, ilaç sanayisinde hedeflenen etkiyi elde etmek için yalnızca tek bir ayna görüntüsünün üretilmesi gerekiyor. Kagan ve Soai'nin geliştirdiği tepkimeler, kimyada homokiralitenin kendiliğinden nasıl ortaya çıkabileceğini göstererek bu sorunu aştı.

Henri Kagan ilk adımı 1986 yılında atarak kimyasal reaksiyonları yönlendiren yeni bir yöntem geliştirdi ve tek bir ayna görüntüsünün belirgin fazlalıkla üretilmesini sağladı. Kenso Soai ise 1995 yılındaki öncü çalışmasının ardından 2003 yılında yalnızca tek bir varyantın oluştuğu homokiral tepkimeyi başarıyla gerçekleştirdi. Nobel Kimya Komitesi Başkanı Heiner Linke, iki araştırmacının canlılığın kökenine ve ilaç üretimine ışık tutan muazzam tepkimeler geliştirdiğini açıkladı.